Қоидаҳои намоз

Намоз яке аз панҷ рукни Ислом, ибодати ҳаррӯзаи воҷибӣ аст. Он фарзи айн барои ҳар мусулмон ва мусулмоне мебошад, ки ба балоғат расида ва соҳибақл бошад.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Шашто: 1) Покии ритуалӣ (таҳорат ва ғусл), 2) Пок будани бадан, либос ва ҷои намоз аз наҷосат, 3) Пӯшонидани аврат, 4) Фарорасии вақти намоз, 5) Рӯ ба қибла, 6) Ниятти самимӣ. Бе ягонтои инҳо намоз дуруст нест.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Аврат — қисматҳои баданест, ки пӯшонидани онҳо фарз аст. Дар мардон — аз нофа то зону. Дар занон — тамоми бадан ба ғайр аз рӯй, кафи даст ва пой. Либос набояд шаффоф бошад.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Қибла — самти Каъбаи муаззама дар Макка, ки мусулмонон ҳангоми намоз бад-он рӯ мекунанд. Дар Осиёи Марказӣ ин самт ба ҷануби ғарбӣ аст. Онро метавон бо офтоб, қутбнамо ё барномаҳои мобилӣ муайян кард.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Чирки оддӣ (хок, чанг, ранг) намозро ботил намекунад. Аммо агар дар либос наҷосати шаръӣ (пешоб, хун, наҷосат ё спирт ба андозаи бузургтар аз дирҳам) бошад — намоз дуруст нест ва либосро бояд шуст.

Манбаъ: «Нур аль-Идоҳ»

Ният дар дил карда мешавад. Шахс бояд равшан бидонад, ки кадом намозро мехонад. Бо забон гуфтани ният суннат (мустаҳаб) аст, вале шарт нест.

Манбаъ: «Радд аль-Муҳтор»

Таҳорат — шустани узвҳои муайяни бадан. Чаҳор фарзи он: 1) Шустани рӯй як маротиба, 2) Шустани ду даст то орнӣ, 3) Масҳ кашидани чоряки сар, 4) Шустани ду по то болои қӯзи по.

Манбаъ: Қуръон (Сураи Маида, 5:6); «Ал-Ҳидоя»

1. Бисмилло гуфтан. 2. Ду кафи дастро 3 маротиба шустан. 3. Даҳон ва бинӣро 3 маротиба ғарғара кардан ва шустан. 4. Рӯйро 3 маротиба шустан. 5. Дасти рост, сипас чап то орнӣ 3 маротиба шустан. 6. Масҳи тамоми сар, гӯш ва гардан 1 маротиба. 7. Пои рост, сипас чап то болои қӯзи по 3 маротиба шустан.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

1) Қазои ҳоҷат (баромадани пешоб, наҷосат, бод). 2) Баромадани хун ё чирк аз захм дар сурати ҷорӣ шудан. 3) Қай аз пур аз даҳон. 4) Хоб дар ҳоли хобида ё такя карда. 5) Беҳуш шудан ё мастӣ.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Се фарзи ғусл: 1) Даҳонро хуб ғарғара кардан. 2) Бинӣро хуб шустан. 3) Тамоми баданро чунон шустан, ки ягон ҷои хушк намонад (аз ҷумла бехи мӯй).

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Ғусл пас аз инҳо фарз аст: 1) Ҳамбистарӣ (ҳатто бидуни инзол). 2) Эҳтилом дар хоб ё бедорӣ. 3) Поёни ҳайзи зан. 4) Поёни нифос. Бе ғусл намоз хондан қатъиян ҳаром аст.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Таяммум — тоҳарат бо хоки пок, рег ё санг ба ивази об. Ҷоиз аст, агар: оби нӯшокӣ дар атрофи ~2 км набошад, об хеле хунук буда хатари беморӣ дошта бошад, ё шахс аз сабаби захм истифодаи обро натавонад.

Манбаъ: «Нур аль-Идоҳ»

Панҷ намози фарзӣ: Бомдод (Субҳ/Фаҷр), Пешин (Зуҳр), Аср, Шом (Мағриб) ва Хуфтон (Ишо).

Манбаъ: Иҷмои уламо

Аз тулӯи содиқ то баромадани офтоб. 4 ракъат: 2 ракъат суннат ва 2 ракъат фарз.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Аз вақте ки офтоб аз зенит мегузарад то сояи ашё ду баробар дарозии худи ашё шавад. 10 ракъат: 4 суннат, 4 фарз, 2 суннат.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Аз поёни вақти Пешин то ғуруби комили офтоб. 4 ракъати фарз.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Фавран пас аз ғуруби офтоб то нопадид шудани шафақи сурх. 5 ракъат: 3 фарз ва 2 суннат.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Аз нопадид шудани шафақ то тулӯи содиқ. 6 ракъат: 4 фарз ва 2 суннат. Пас аз он намози Витр (3 ракъат) хонда мешавад.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Намози Витр воҷиб аст (мартабаи он аз фарз каме пасттар). Пас аз намози Хуфтон хонда мешавад, аз 3 ракъат иборат аст, дар ракъати сеюм пеш аз рукӯъ дуои «Қунут» хонда мешавад.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Се вақт: 1) Лаҳзаи баромадани офтоб. 2) Вақте ки офтоб дар зенит аст. 3) Лаҳзаи ғурӯби офтоб (ба ғайр аз фарзи Асри ҳамон рӯз).

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Шашто: 1) Такбири ифтитоҳ («Аллоҳу Акбар»). 2) Қиём (истодан). 3) Қироат (тиловати Қуръон). 4) Рукӯъ (камаргум). 5) Ду саҷда. 6) Нишастани охирин (қаъда). Тарк кардани ягонтои инҳо намозро ботил мекунад.

Манбаъ: «Нур аль-Идоҳ»

Ҳангоми қиём — ба ҷои саҷда. Дар рукӯъ — ба ангуштони по. Дар саҷда — ба нӯги бинӣ. Дар нишастан — ба зонуҳо. Чашмон бастан макруҳ аст.

Манбаъ: «Мароқил-Фалоҳ»

Фаҳмидани забон пурра шарт нест, аммо тиловати сураҳои Қуръон, такбирҳо ва ташаҳҳуд бояд қатъиян ба забони арабии асл хонда шаванд. Намоз хондан бо тарҷумаи тоҷикӣ, русӣ ё ӯзбекӣ ҷоиз нест.

Манбаъ: «Радд аль-Муҳтор»

Дар ҳар ракъат (ба ғайр аз ракъати 3-юм ва 4-уми намозҳои фарзӣ) хондани сураи «Ал-Фотиҳа» ва ягон сураи кӯтоҳ пас аз он ё ҳадди ақал се ояти кӯтоҳ воҷиб аст.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

«Бисмилло» танҳо пеш аз сураи «Ал-Фотиҳа» дар ҳар ракъат (ба оҳисти) хонда мешавад. Пеш аз сураи иловагӣ «Бисмилло» гуфтан лозим нест.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Бояд ба пеш хам шуда, пушту сар хатти рост ва уфуқӣ ташкил кунанд. Ду дастро ба зонуҳо ниҳода, ангуштонро кушода нигоҳ медоранд. Дар ин вазъ се маротиба «Субҳона Роббиял-Азим» мегӯянд.

Манбаъ: «Нур аль-Идоҳ»

Шахс бо ҳафт узв ба замин мерасад: пешонӣ бо бинӣ, ду кафи даст, ду зону ва ангуштони ду по. Дар ин вазъ се маротиба «Субҳона Роббиял-Аъло» мегӯянд.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Мардон бар пои чап нишаста, пои рост ростаистода, ангуштонаш ба самти қибла. Занон бар рона чап нишаста, ҳарду поро ба тарафи рост мебаранд. Дастон ба рондаҳо наздики зону мегузоранд.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Дар ҳар нишастан дуои «Аттаҳиёт» хонда мешавад. Дар охирин нишастан пас аз «Аттаҳиёт» хондани салавот (Аллоҳумма салли...) ва дуои кӯтоҳ воҷиб аст.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Намоз бо саломгӯй хотима меёбад. Намозгузор аввал сарро ба тараф рост гардонда «Ассаломуалайкум ва раҳматуллоҳ» мегӯяд, сипас ба тарафи чап гардонда ҳамонро такрор мекунад.

Манбаъ: «Нур аль-Идоҳ»

1) Гап задан дар намоз. 2) Хӯрок ё нӯшок. 3) Шикастани таҳорат. 4) Кушода мондани аврат ба андозаи як рукн. 5) Гардонидани сина аз қибла. 6) Се ҳаракати калони бегона паёпай.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Табассум ҳеч чизро намешиканад. Хандае ки худи намозгузор мешунавад — танҳо намозро мешиканад. Хандаи баланди ба ҳамсояҳо шунаво — ҳам намоз ва ҳам таҳоратро мешиканад (дар мазҳаби ҳанафӣ).

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Сулфа ва атса намозро намешиканад — инҳо равандҳои табиӣ ҳастанд. Пас аз атса дар намоз «Алҳамдулиллоҳ» гуфтан ҷоиз нест. Дафаркаширо бояд кӯшид боздошт, бо пушти дасти чап ё лаб даҳонро пӯшонд.

Манбаъ: «Радд аль-Муҳтор»

Агар хато маъноро асосан тағйир надода бошад — намоз дуруст аст. Кофӣ аст хаторо ислоҳ карда идома диҳед.

Манбаъ: «Фатовои Ҳиндия»

Намозҳои фарзиро аз сабаби танбалӣ ё хастагии оддӣ нишаста хондан манъ аст — онҳо дуруст намешаванд. Нишаста хондан танҳо дар сурати беморӣ ё нотавонӣ ҷоиз аст. Намозҳои суннат-нафлро нишаста хондан мумкин аст, аммо савобашон ним мешавад.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Занги телефон намозро намешиканад. Бо як ҳаракати кӯтоҳи як даст овозро хомӯш кардан ҷоиз аст, бидуни он ки нигоҳ аз ҷои саҷда гардонда шавад.

Манбаъ: Фатвоҳои муосири Шӯрои уламои кишварҳои ОМ

Агар қасдан на, балки саҳван воҷибе тарк шавад, дар охири намоз пас аз «Аттаҳиёт» танҳо ба тарафи рост салом дода, ду саҷдаи иловагӣ мекунед, сипас аз нав «Аттаҳиёт», салавот хонда, ба ду тараф салом медиҳед.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Азон — даъват ба намози фарзӣ. Иқомат — хабар аз оғози фаврии намози фарз дар масҷид. Гуфтани ҳарду суннати муаккада барои мардон аст (ҳатто агар танҳо дар хона намоз хонанд). Барои занон гуфтани азон ва иқомат макруҳ аст.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Намози панҷвақта дар масҷид бо ҷамоат хондан суннати муаккада (наздики воҷиб) аст. Намози ҷамоат аз намози инфиродӣ 27 баробар бештар савоб дорад.

Манбаъ: Ҳадисҳо (Бухорӣ, Муслим); «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Не. Дар мазҳаби ҳанафӣ муқтадӣ пас аз имом сукут мекунад. Тиловати имом барои ӯ низ кифоя аст. Муқтадӣ танҳо «Сано»-ро дар оғоз, «Аттаҳиёт»-ро дар нишастанҳо ва тасбеҳотро дар рукӯъу саҷда мехонад.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Имом ин калимаҳоро ҳангоми хестан аз рукӯъ мегӯяд. Муқтадӣ дар ҷавоб танҳо «Роббано лакал-ҳамд» мегӯяд.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Фавран ба намоз бо имом шомил шавед. Вақте имом саломи охирини худро дод — шумо салом надиҳед, балки бархезед ва ракъатҳои аз даст рафтаро мустақилона хотима диҳед.

Манбаъ: «Нур аль-Идоҳ»

Тибқи мазҳаби ҳанафӣ, беҳтарин ва бисавобтарин намоз барои зан он аст ки дар хонааш дар пӯшидатарин ҷо адо кунад. Рафтан ба масҷид ҷоиз аст, аммо суннат нест.

Манбаъ: «Радд аль-Муҳтор»

Сафҳо бояд рост ва зич бошанд — намозгузорон дӯш ба дӯш меистанд, холигӣ намемонанд. Аввал сафи аввал пас аз имом пур мешавад, сипас сафи дуюм ва ғайра.

Манбаъ: «Мароқил-Фалоҳ»

Намози Ҷума танҳо барои мардон фарз аст. Аз 2 ракъати фарз иборат аст, ки пас аз хутбаи вижа бо имом хонда мешавад ва дар он рӯз намози Пешинро пурра иваз мекунад.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Мусофир касест ки аз шаҳри худ ба масофаи беш аз 90 км берун рафта бошад. Ӯ вазифадор аст намозҳои 4-ракъатии фарзӣ (Пешин, Аср, Хуфтон)-ро то 2 ракъат кӯтоҳ кунад. Бомдод, Шом ва Витр пурра хонда мешавад.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Намозҳои аз даст рафта бояд ҳарчи зудтар ҷуброн шаванд. Танҳо фарзҳо ва Витр ҷуброн мешаванд. Намозҳои суннат ҷуброн намешаванд (ба ғайр аз суннати Бомдод агар ҳамон рӯз то нимрӯз аз даст рафта бошад).

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Риояи тартиби хронологӣ воҷиб аст. Масалан, агар Аср аз даст рафта бошад, аввал онро, сипас Шомро хонед. Истисно: агар беш аз 6 намоз аз даст рафта бошад, риояи тартиб воҷиб намемонад.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Ламс кардани нусхаи Қуръон бе таҳорат манъ аст. Хондани Қуръон аз ёд ё аз экрани телефон бе таҳорат ҷоиз аст. Дар ҳолати ниёз ба ғусл (ё ҳангоми ҳайз) ҳатто хондани аз ёд низ манъ аст.

Манбаъ: «Радд аль-Муҳтор»

Пас аз намоз мустаҳаб аст Оятул-Курсӣ хонда, зикр кунед: 33 маротиба «Субҳоналлоҳ», 33 маротиба «Алҳамдулиллоҳ», 34 маротиба «Аллоҳу Акбар» — ва бо дуои шахсӣ бо дасти баланд хотима диҳед.

Манбаъ: Суннат (Саҳеҳи Муслим)

Зан намозро фушурдатар адо мекунад: ҳангоми такбир дастонашро то сатҳи китф (на гӯш) мебардорад, дар рукӯъ каме хам мешавад (то зону), дар саҷда меъда ба ронаш ва оринҷ ба баданаш часпида мемонад. Дар нишастан бар рона чап нишаста ҳарду поро ба тараф рост мебарорад.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Намоз дар шим дуруст аст агар болоташ куртаи дароз (ҳадди ақал то зону) пӯшида бошад ва шакли андом пӯшонида бошад. Либоси часпон дар намоз макруҳи таҳримӣ аст.

Манбаъ: «Радд аль-Муҳтор»

Ороиш таҳорати гирифташударо ва намозро намешиканад (агар дар он наҷосат набошад). Аммо ороиши обногузар (тонал, тушь) имкони гирифтани таҳорати нав намедиҳад — об бояд ҳатман ба пӯст ва мижаҳо бирасад.

Манбаъ: Фатвоҳои муосири уламои ҳанафӣ

Локи оддӣ, акрил ва гель-лок қабати обногузар месозад — таҳорат бо онҳо дуруст нест. Пеш аз таҳорат локро бояд тоза кард. Ҳино пӯстро ранг мекунад, на қабат месозад — аз ин рӯ таҳоратро намешиканад.

Манбаъ: Фатвоҳои Шӯрои уламо ва ДУМК

Дар мазҳаби ҳанафӣ кафпойҳои зан аврат ба ҳисоб намераванд. Агар намоз бо по луч (дар хона, дар покӣ) хонда шавад, дуруст аст. Аммо пӯшидани ҷӯроб ё подумани дарозе ки поро мепӯшонад афзалтар аст.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Агар камтар аз чоряки сар кушода бошад — намоз намешиканад. Агар чорякаш ё зиёдтар кушода буда ва ба андозаи вақти хондани 3 маротиба «Субҳоналлоҳ» монда бошад — намоз дуруст нест.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Не, намози Ҷума ва Ид барои занон воҷиб нест. Рӯзи Ҷума дар вақти намози Ҷума зан намози Пешинро дар хонааш мехонад.

Манбаъ: «Ал-Ҳидоя»

Қатъиян манъ аст. Намоз хонда намешавад ва пас аз хотимаи ҳайз намозҳои аз даст рафта ҷуброн намешаванд.

Манбаъ: Иҷмо (якдилии уламо); «Нур аль-Идоҳ»

То хотима ёфтани хунравии пас аз таваллуд (ҳадди аксар 40 рӯз) намоз хондан манъ аст. Вақте хунравӣ қатъ шуд, зан ғусл мекунад ва намоз мехонад. Намозҳои аз даст рафта ҷуброн намешаванд.

Манбаъ: «Радд аль-Муҳтор»

Не. Гуфтани азон ва иқомат барои занон макруҳ аст. Занон бевосита ният карда намозро оғоз мекунанд.

Манбаъ: «Мухтасар аль-Қудурӣ»

Беҳтарин намози нафлии шабона (аз 2 то 8 ракъат). Пас аз намози Хуфтон ва хоби ҳатмӣ дар сеяки охири шаб то тулӯи субҳ хонда мешавад.

Манбаъ: Суннати Паёмбар ﷺ; «Нур аль-Идоҳ»

Намози нафлии субҳона (аз 2 то 8 ракъат). Вақташ тақрибан 40 дақиқа пас аз баромадани офтоб оғоз мешавад ва то расидани офтоб ба зенит давом мекунад.

Манбаъ: Ҳадисҳо (Саҳеҳи Муслим); «Мароқил-Фалоҳ»

Намози 2 ракъатае барои дархост кардани роҳнамои дурусти Аллоҳ дар кадом як кор. Пас аз намоз дуои вижаи «Истихора» хонда мешавад. Ҷавоб на ҳатман дар хоб меояд — агар кор хайр бошад, шароит мусоид мешавад, агар зарар дошта бошад, монеъаҳо пайдо мешаванд.

Манбаъ: Ҳадис (Саҳеҳи Бухорӣ)

Таҳияталмасҷид — намози «саломи масҷид» (2 ракъат). Ба ҳар касе ки вориди масҷид мешавад мустаҳаб аст, ки пеш аз нишастан ин 2 ракъатро хонад. Ин суннатест ки Паёмбари акрам ﷺ муқаррар намудаанд.

Манбаъ: Ҳадис (Бухорӣ, Муслим)