Kun.uz xabar berishicha, 2026-yil 20-oktabrda Oʻzbekiston musulmonlari idorasi tashkil etilganiga 83 yil toʻldi. Shu munosabat bilan nashr idora matbuot xizmati bilan hamkorlikda tuzilma tarixi haqida maʼlumot tayyorladi.
Idora 1943-yilda, Ikkinchi jahon urushi yillarida, Sovet hukumati dinga nisbatan cheklovlarni yumshata boshlagan davrda tashkil etilgan. Oʻsha yili yozda ulamolar – shayx Eshon Boboxon ibn Abdulmajidxon boshchiligida – Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston musulmonlarini yagona diniy boshqarmaga birlashtirish tashabbusi bilan chiqqan. Ular SSSR Oliy Kengashi Prezidiumi raisi Mixail Kaliningga murojaat qilgan, iyul oyida esa idora ochishga rasmiy ruxsat olingan. 1943-yil 15–20-oktabr kunlari Toshkentda, Eshon Boboxonning Qorasaroy koʻchasidagi hovlisida ilk qurultoy boʻlib oʻtgan, unda besh respublikadan kelgan 160 dan ortiq vakil Eshon Boboxonni idora raisi va muftiy etib bir ovozdan saylagan.
Tarix davomida idora bir necha bor nom oʻzgartirgan: Sovet davrida «diniy boshqarma» deb atalgan, 1992–1995-yillarda Movarounnahr musulmonlari idorasi, 1996-yildan esa hozirgi nomini olgan. Idoraning barcha manzillari bir-biriga yaqin, Hazrati Imom majmuasi atrofida joylashgan: dastlab Eshon Boboxon hovlisida, 1956–2007-yillarda Baroqxon madrasasida, keyin esa Hazrati Imom masjidi yonidagi yangi binoda faoliyat yuritgan. 2026-yilda idoraning markaziy apparati Toshkentda qurilgan Islom sivilizatsiyasi markaziga koʻchib oʻtdi, Qorasaroy koʻchasidagi bino esa idora tasarrufida qolib, u yerda Fatvo markazi, Haj va umra markazi hamda Qurʼon va tajvid boʻlimi ishlashda davom etmoqda.
83 yil mobaynida idoraga sakkiz muftiy boshchilik qilgan. Dastlabki uch muftiy – Eshon Boboxon, uning oʻgʻli Ziyovuddinxon va nabirasi Shamsiddinxon – 46 yil davomida idorani boshqargan va «muftiylar sulolasi» deb ataladi. Alohida oʻrinni 1989-yilda muftiy etib saylangan shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf egallaydi: uning saʼy-harakati bilan musulmonlarning diniy huquqlari tiklangan, koʻplab masjid va madrasalar ochilgan, 1990-yilda esa Markaziy Osiyodan hajga boruvchilar soni sezilarli darajada oshgan. U koʻplab diniy asarlar muallifi boʻlib, uning kitoblari bir necha tilga tarjima qilingan.
2021-yil oktabridan idorani Andijon viloyatida tugʻilgan, diniy va dunyoviy taʼlim olgan, ilgari Andijon va Toshkentda bosh imom-xatib boʻlib ishlagan shayx Nuriddin Xoliqnazar boshqarib kelmoqda. Musulmonlar uchun bunday yubiley sanalar diniy anʼananing davomiyligini va idoraning jamiyatdagi oʻrnini eslatadi – u juma va bayram xutbalarini tashkil etish, namoz hamda roʻza qoidalarini tushuntirish, hojilarni hajga tayyorlash va diniy adabiyotlarni nashr etish kabi ishlarni amalga oshirib kelmoqda.
Toshkent namoz vaqtlari, 22.10.2026: Bomdod 05:10, Quyosh chiqishi 06:42, Peshin 12:08, Asr 15:50, Shom 17:32, Xufton 18:59.