Podrobno.uz xabar berishicha, O‘zbekistonda islomiy moliyalashtirish tamoyillariga asoslangan qimmatli qog‘ozlar — sukuk chiqarish mexanizmi ishlab chiqilmoqda. Tegishli normalar Oliy Majlis Qonunchilik palatasida birinchi o‘qishdan o‘tgan va ikkinchi o‘qishga tayyorlanayotgan «Kapital bozori to‘g‘risida»gi qonun loyihasiga kiritilgan. Tafsilotlar Istiqbolli loyihalar milliy agentligida bo‘lib o‘tgan matbuot anjumanida muhokama qilindi.
Odatdagi obligatsiyalardan farqli o‘laroq, ularda investorga foiz bilan pul qaytarish va’da qilinadi, sukuk bo‘yicha daromad aniq bitim tuzilmasiga va muayyan aktivlar yoki operatsiyalarga bog‘liq bo‘ladi. Qonun loyihasida sukukning to‘rt turi nazarda tutilgan — jumladan, investorlar foyda va zararni kelishuv shartlariga ko‘ra bo‘lishadigan sherikchilik sukuki, aktivdan foydalanish uchun to‘lovlar hisobidan daromad shakllanadigan ijara sukuki hamda bir tomon ikkinchisi manfaatlari uchun harakat qiladigan agentlik shartnomasiga asoslangan sukuk.
Chiqarilgan sukuk islomiy tamoyillarga mos kelishini tasdiqlash uchun maxsus shariat kengashining xulosasi talab qilinadi — bunday kengash Markaziy bank huzurida yoki, agar tashkil etilsa, islomiy banklar huzurida faoliyat yuritishi mumkin. O‘tish davrida xalqaro AAOIFI va IFSB tashkilotlarining xulosalarini hisobga olish ham ko‘zda tutilgan. Mos kelishi tasdiqlanmasa, sukuk chiqarilishi ro‘yxatdan o‘tkazilmaydi, kengash esa qog‘ozlar muomalada bo‘lgan davrda ham loyihani kuzatib boradi.
Investorlar manfaatini himoya qilish uchun chiqarilishga tegishli aktivlarni maxsus moliyaviy kompaniya orqali alohida ajratish, shuningdek sukuk egalari vakili institutini joriy etish taklif qilinmoqda — u emitentning majburiyatlarini bajarishini nazorat qiladi. Ro‘yxatdan o‘tgach, qog‘ozlar jismoniy va institutsional, jumladan chet ellik investorlar orasida joylashtiriladi, keyinchalik ular ikkilamchi bozorda ham muomalada bo‘lishi mumkin.
Dindorlar uchun bu vositaning paydo bo‘lishi islomda man etilgan foiz bilan bog‘liq bo‘lmagan, balki real aktivlar va loyihalarga daromad va xavfni bo‘lishgan holda ishtirok etishga asoslangan tarzda jamg‘armalarni investitsiya qilish imkonini anglatadi. Bu diniy sabablarga ko‘ra an’anaviy bank va fond mahsulotlaridan foydalanmaydiganlar uchun qo‘shimcha variant ochadi, biroq, ishlab chiquvchilar ta’kidlashicha, sukukdan dinidan qat’i nazar har bir xohlovchi foydalanishi mumkin.
Hozircha sukuk bo‘yicha norma ikkinchi o‘qishga tayyorlanayotgan qonun loyihasining bir qismi bo‘lib qolmoqda. Mexanizm amalda qanday ishlashi qonunning keyingi muhokamasi va kompaniyalar hamda investorlar tomonidan yangi vositaga bo‘lgan talabga bog‘liq bo‘ladi.
Toshkent namoz vaqtlari, 16.10.2026: Bomdod 05:04, Quyosh chiqishi 06:36, Peshin 12:09, Asr 15:58, Shom 17:41, Xufton 19:08.